• slide 1
  • slide 2

Di chúc Bác Hồ - Quốc bảo và Pháp bảo của chúng ta

…Di chúc (được viết trong các năm từ 1965 - 1969) trở thành một hiện tượng văn hóa hiếm thấy ở đời, dường như chỉ tìm thấy ở Hồ Chí Minh. Bản văn 1000 từ mà Người để tâm sức 4-5 năm liền suy nghĩ, viết và sửa chữa, để lại muôn vàn tình thương yêu, niềm tin và hy vọng cho toàn dân toàn Đảng, cho dân tộc và nhân loại.

 

 

 

 

Bức thư này của Người được viết lần đầu từ ngày 10-5 đến 15-5-1965 vào dịp sinh nhật 75 tuổi. Mỗi năm chỉ viếtvà sửa trong 1 giờ, từ 9 giờ sáng đến 10 giờ sáng rồi khép lại. Tháng 5-1969, Người sửa lần cuối cùng. Bốn tháng sau, Người vĩnh biệt chúng ta, trở về với tổ tiên, “gặp cụ Các Mác, cụ Lênin và các vị cách mạng đàn anh khác” nơi thế giới Người Hiền ở cõi vĩnh hằng vào 9 giờ 47 phút ngày 2-9-1969, đúng vào ngày Quốc khánh.

Vậy là Người đã trút hơi thở cuối cùng vào thời khắc thiêng liêng trùng với giờ Người viết Di chúc. Người cũng vĩnh biệt chúng ta vào ngày thiêng của Nước, của Dân mà 24 năm về trước Người đọc Tuyên ngôn độc lập, khai sinh nước Việt Nam độc lập, tái sinh cuộc sống cho dân, từ nô lệ tới tự do.

Di chúc 1000 từ, Người dành cái tối đa cho Dân, cho Đảng, cho con người và cuộc đời, cho Dân tộc và thế giới nhân loại. Người chỉ nhận cho mình cái tối thiểu, vẻn vẹn có 79 từ, dặn về việc riêng, “chớ nên tổ chức điếu phúng linh đình, lãng phí thì giờ và tiền bạc của nhân dân”…

Di chúc chứa đựng tư tưởng lớn trong một hình thức nhỏ, thực sự kết tinh tư tưởng, phương pháp, phong cách và đạo đức của Người, con người Việt Nam đẹp nhất, là “hình ảnh của dân tộc và lương tâm của thời đại” như nhận định của Thủ tướng Phạm Văn Đồng. Di chúc là một trong năm tác phẩm tiêu biểu của Người, là tiêu biểu cho Quốc bảo và Pháp bảo của Việt Nam, là tài sản tinh thần vô giá của dân tộc, là ánh sáng soi đường cho chúng ta đi tới tương lai.

Trong lễ truy điệu trọng thể vĩnh biệt chủ tịch Hồ Chí Minh tại quảng trường Ba Đình (Hà Nội) sáng 9-9-1969, đồng chí Lê Duẩn, Bí thư thứ nhất (Tổng Bí thư) Ban Chấp hành Trung ương Đảng Lao động Việt Nam (nay là Đảng Cộng sản Việt Nam) đã đọc Lời điếu với niềm xúc động vô hạn bằng giọng đọc truyền cảm đặc biệt, có sức âm vang mãi mãi trong lòng chúng ta. Đồng chí cũng thay mặt Đảng, Nhà nước và toàn dân tộc công bố bản Di chúc thiêng liêng của Bác Hồ để lại cho toàn dân toàn Đảng cùng với năm lời thề trước anh linh của Người. Từ đó, mỗi chúng ta và anh em, bầu bạn khắp năm châu bốn biển lần đầu được biết đến Di chúc Bác Hồ. Cũng từ ngày ấy, toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ra sức thực hiện những lời căn dặn của Người trong Di chúc. Nội dung năm lời thề ấy phản ánh sâu sắc và đầy đủ nhất tư tưởng - đạo đức - phong cách Hồ Chí Minh kết tinh và tỏa sáng từ Di chúc mà giờ đây đã trở thành Quốc bảo - Pháp bảo của chúng ta.

Bác đi xa từ ngày ấy, tính ra tròn nửa thế kỷ. Thương nhớ Bác với lòng thành kính và biết ơn vô hạn, mỗi chúng ta cùng nhìn lại chặng đường 50 năm thực hiện Di chúc của Người, cũng là thực hiện năm lời thề thiêng liêng vĩnh biệt Người ngày ấy.

Trước hết, chúng ta tìm hiểu nội dung Di chúc qua 1000 từ chứa đựng những lời dặn dò ân cần của Bác, nổi bậtở hai mệnh đề ngắn gọn:

- Trước hết nói về Đảng1

- Đầu tiên là công việc đối với con người2.

Bác là người sáng lập và rèn luyện Đảng ta. Sau cuộc đời 79 mùa xuân, Bác thanh thản đi vào cõi vĩnh hằng, lúc đó Đảng ta 39 tuổi. Nhớ lại ngày ấy, nhân dịp sinh nhật Đảng lần thứ 39 (ngày 3-2-1969), Bác cho công bố trên báo Đảng tác phẩm quan trọng “Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân” mà giờ đây đọc lại ta thấy thấm thía, sâu sắc biết bao. Nghị quyết Trung ương 4 (khóa 11) và Nghị quyết Trung ướng 4 (khóa 12) cùng một chủ đề xây dựng, chỉnh đốn Đảng, quyết đẩy lùi suy thoái, quyết làm Đảng thực sự trong sạch, vững mạnh đã thể hiện đúng tư tưởng và những trù liệu, lo toan, dằn vặt của Bác lúc bấy giờ. Đủ thấy tầm nhìn chiến lược của Bác, tính thời sự còn nguyên vẹn lửa nóng toát lên từ tư tưởng của Người.

Nói về Đảng, Bác căn dặn đầu tiên là vấn đề đoàn kết, bởi nó quan trọng, hệ trọng biết nhường nào, nhất là khi Đảng đã cầm quyền, đối với sức chiến đấu và sinh mệnh của Đảng, sự tồn vong của chế độ. Người căn dặn, các đồng chí từ Trung ương tới chi bộ phải giữ gìn đoàn kết nhất trí của Đảng như giữ gìn con ngươi của mắt mình. Bác căn dặn, trong Đảng phải thực hành dân chủ rộng rãi, thường xuyên và nghiêm chỉnh tự phê bình và phê bình…, phải có tình đồng chí thương yêu lẫn nhau. Đặc biệt có ý nghĩa khai sáng và thức tỉnh đối với mọi thế hệ trong Đảng, trong Dân khi chỉ trong một đoạn ngắn nói về Đảng cầm quyền, bốn lần Bác nhấn mạnh chữ “THẬT”.

“Đảng ta là một Đảng cầm quyền. Mỗi đảng viên và cán bộ phải thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần kiệm liêm chính, chí công vô tư. Phải giữ gìn Đảng ta thật trong sạch, phải xứng đáng là người lãnh đạo, là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân”.

Cả cuộc đời của Bác là cuộc đời tranh đấu gian lao và anh dũng, dấn thân và hy sinh vì độc lập của Tổ quốc, vì tự do và hạnh phúc của dân tộc và nhân dân. Tháng 7-1969, trước khi mất 2 tháng, Người còn tiếp và trả lời nhà báo Cộng sản Cu- ba, nữ đồng chí Mác- ta Rô-bát. Người nói: “Tôi yêu đồng bào ở miền Bắc cũng như tôi yêu đồng bào ở miền Nam. Tôi hiến cả đời tôi cho dân tộc tôi1.

Người còn nói: “Mỗi người, mỗi gia đình đều có một nỗi đau khổ riêng, và gộp cả những nỗi đau khổ riêng của mỗi người, mỗi gia đình thì thành nỗi đau khổ của tôi”2.

Có nỗi đau nào lớn đến vậy không, như nỗi đau nhân thế của Hồ Chí Minh? Có sự cao thượng nào bằng sự cao thượng của Hồ Chí Minh, đem trí tuệ và tâm hồn mình để thấu hiểu đời sống của dân, thấu cảm nỗi lòng của dân? Và bởi thế, Người suốt đời ở ngoài vòng danh lợi, dâng hiến đến mức quên mình, hóa thân vào nhân dân của dân tộc mình và của nhân loại khổ đau, để căn dặn mọi việc cụ thể, thấu đáo, không sót mọi việc lớn, nhỏ trước mắt cũng như lâu dài để lo cơm ăn, áo mặc, nhà ở, học hành, chữa bệnh cho dân, đền ơn đáp nghĩa những người có công, chăm lo giáo dục thế hệ tương lai, nhất là trù tính miễn thuế nông nghiệp cho bà con nông dân ngay sau khi thắng lợi, giảm bớt gánh nặng đóng góp của dân, nhất là nông dân. Trong trái tim mênh mông của lòng nhân ái Hồ Chí Minh, có chỗ cho tất cả mọi người.

Đó là chủ nghĩa nhân văn cao cả, là chỗ đến của tư tưởng - đạo đức - phong cách của Người. Bởi tầm lớn lao ấy, bởi đức khoan dung, bao dung vĩ đại ấy, Người sống mãi trong lòng dân và trong trái tim nhân loại.

Di chúc nói về cuộc chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta còn nhiều gian khổ, hy sinh nhưng nhất định chúng ta chiến thắng. Di chúc chan chứa tinh thần lạc quan tin tưởng của Người. Người truyền dẫn niềm tin, khơi nguồn cảm hứng cho tất cả mọi người chúng ta.

Di chúc trù tính tương lai, triển vọng tươi sáng của dân tộc Việt Nam với tất cả sự sâu sắc, minh mẫn, thông tuệ của bậc vĩ nhân - nhà tư tưởng thiên tài Hồ Chí Minh.

Người đã kín đáo và vô cùng tinh tế gửi vào trong Di chúc cả quan niệm về Đổi mới - Hội nhập và Phát triển, hình dung rõ đây là một cuộc chiến đấu khổng lồ chống lại những gì cũ kỹ, lạc hậu, hư hỏng để xây dựng những cái mới mẻ, tốt tươi. Phải dựa vào dân, tập hợp lực lượng toàn dân, gây dựng phong trào trong dân để dân thực hiện, do Đảng lãnh đạo. Đó là ĐỔI MỚI.

Và, điều mong muốn cuối cùng của Người, là tâm nguyện của Người, đó là quan niệm, tư tưởng của Người về chủ nghĩa xã hội, một chủ nghĩa xã hội đậm bản sắc Việt Nam sẽ định hình trong đổi mới. Di chúc cũng nói đến nỗi đau của Người về những bất đồng trong phong trào cộng sản quốc tế nhưng Người vẫn tin, nhất định các Đảng anh em sẽ phải đoàn kết lại. Người căn dặn Đảng ta làm hết sức mình vì nghĩa vụ quốc tế cao cả đó. Bao nhiêu điều lớn lao như vậy, có thể gọi là một đại tổng kết vậy mà chỉ có 1000 từ nhưng lại dằn vặt Người suốt 4-5 năm liền. Hiểu như vậy để thương yêu Bác bao nhiêu cho đủ, cho đầy, để làm tất cả những gì có thể làm được, và làm tốt nhất để thỏa lòng mong ước của Người.

50 năm qua, trong đó có hơn 30 năm đổi mới, Đảng và nhân dân ta đã ra sức thực hiện Di chúc của Bác, đã giành được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử, nhất là trong thời kỳ đổi mới. Nội dung năm lời thề vĩnh biệt Bác đã được quán triệt sâu sắc trong Đảng, trong dân, ngay sau khi Bác mất, biến đau thương thành hành động, xốc tới chiến trường, giải phóng hoàn toàn miền Nam, Tổ quốc độc lập và thống nhất, Nam Bắc sum họp một nhà, thỏa lòng mong ước của Người.

Đất nước đi vào xây dựng kinh tế, phát triển văn hóa, chăm lo giáo dục - đào tạo con người để thực hiện mong muốn và kỳ vọng của Bác, đất nước “to đẹp hơn, đàng hoàng hơn”. Vượt qua muôn vàn gian khó, cả trong tình huống hiểm nghèo, khi đất nước lâm vào cuộc khủng hoảng kinh tế - xã hội trầm trọng, đế quốc bao vây cấm vận, vết thương chiến tranh ác liệt cũ chưa lành lại vấp ngay vào hai cuộc chiến tranh mới ở hai đầu biên giới, lại thêm sự biến chính trị ở Liên Xô và Đông Âu làm tan rã hệ thống xã hội chủ nghĩa…Vậy mà Việt Nam đã vượt qua, đã đứng vững và đi lên với Thế mới, Lực mới như ngày nay. Diện mạo đất nước ngày càng thêm tươi đẹp, văn minh và hiện đại hơn trước rất nhiều. Trước thử thách hiểm nghèo, trước tình huống nghiệt ngã đặt ra “Tồn tại hay không tồn tại?”, “đổi mới hay là chết?”, Đảng ta nêu cao tư tưởng, phong cách, bản lĩnh Hồ Chí Minh, bình tĩnh và mưu lược đưa đất nước và dân tộc thoát hiểm một cách đáng tự hào. “Dĩ bất biến ứng vạn biến”, phương châm ấy của Bác để lại đã trở thành cẩm nang hành động, Đảng và dân ta đã tìm đúng câu trả lời bằng quyết sách đổi mới, bằng hành động sáng tạo nhập cuộc với đổi mới rồi chủ động hội nhập quốc tế, khai thông nội lực, phát huy ngoại lực, giải phóng mọi tiềm năng, chọn đúng động lực lợi ích và dân chủ hóa - những huyệt nhạy cảm trên cơ thể xã hội để đất nước thêm sức sống, xã hội thêm năng động, phấn khích đi lên. Ý Đảng - Lòng Dân - Phép Nước cùng cộng hưởng tạo nên sức mạnh tổng hợp của phát triển, trên nền tảng của ổn định chính trị - xã hội tích cực nhờ thuận lòng dân, hợp ý dân mà cũng là thuận theo xu hướng của lịch sử. Việt Nam đã ra khỏi trình trạng lạc hậu, kém phát triển, đi vào quỹ đạo của phát triển, trên đường băng cất cánh, được bạn bè, đối tác tin cậy, ngưỡng mộ và hy vọng.

Thành công ấy dù còn khiêm tốn nhưng đã minh chứng sinh động cho giá trị và ý nghĩa sâu xa của Di chúc Bác Hồ trong sự nghiệp của Đảng của Dân, trước đây cũng như hiện nay và mai sau. Vận dụng và phát triển sáng tạo di sản của Người, Đảng ta đã có Cương lĩnh 1991 và 2011 (bổ sung, phát triển) và Nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã có Hiến pháp 2013 mang dấu ấn quan trọng của dân chủ pháp quyền dưới ánh sáng tư tưởng Hồ Chí Minh. Đó là những văn kiện chính trị - pháp lý nổi bật, chỉ đạo toàn Đảng toàn dân vững bước đi lên trên con đường độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội do Đảng và Bác Hồ đã vạch ra.

Đại hội 12 đã ghi một dấu mốc quan trọng thực hiện Di huấn của Người về chỉnh đốn Đảng, đã bổ sung, phát triển lý luận Đảng cầm quyền bằng cách nhấn mạnh đạo đức cách mạng và kiểm soát quyền lực trong nội dung xây dựng Đảng. Điều thiêng liêng Bác dặn về giữ gìn đoàn kết nhất trí trong Đảng như giữ gìn con ngươi của mắt mình, về thực hành dân chủ rộng rãi trong Đảng, về nêu cao tự phê bình và phê bình, có tình đồng chí thương yêu lẫn nhau đã được toàn Đảng nghiêm túc thực hiện với sự giúp đỡ, thúc đẩy của toàn dân. Xây dựng chỉnh đốn Đảng là vấn đề hệ trọng nhất hiện nay. Thời gian qua, nhiều tình huống phức tạp diễn ra, nhiều suy thoái nghiêm trọng đã bộc lộ, đã được phát hiện và Đảng đã chấp nhận những đau đớn để xử lý, rút ra những bài học đắt giá. Đảng nêu cao quyết tâm chính trị, trách nhiệm chính trị để quyết làm Đảng thật trong sạch. Có trong sạch thì Đảng mới vững mạnh, mới được lòng dân, yên lòng dân để tiến lên. Thực tế của những biến đổi tích cực đó là câu trả lời trung thực nhất. Sự tăng trưởng niềm tin của dân với Đảng là thước đo quan trọng nhất đem lại niềm hy vọng. Và, từ thẳm sâu tâm linh của mỗi người, chúng ta thấy rõ sự yên lòng, hài lòng của Bác. Đó là niềm an ủi tốt lành đối với chúng ta trong cuộc đi hiện nay và mai sau - đường còn dài xa muôn dặm và không ít chông gai. Chưa bao giờ, phát triển cần đến trí tuệ khoa học và bản lĩnh như bây giờ. Cũng chưa bao giờ, cuộc chiến đấu “tẩy sạch” chủ nghĩa cá nhân (chữ dùng của Hồ Chí Minh), đánh bại giặc nội xâm nguy hiểm nhất, quyết liệt gay go như bây giờ. Bởi thế, đạo đức cách mạng theo tấm gương của Bác soi vào chúng ta, từ Đảng đến Dân quan trọng ở tầm huyết mạch của cuộc sống và thành công của sự nghiệp.

Dũng khí cách mạng phải trở thành tình cảm cách mạng, phải hiện thân thành hành động trách nhiệm với dân, trung thành với lẽ sống vì dân, nêu cao tinh thần “Dĩ công vi thượng” để “quang minh chính đại” và “tinh thành đoàn kết”. Đó là điều cần tâm niệm hằng ngày và thực hành suốt đời của mỗi người chúng ta. Quy định về trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, trước hết của các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư và các Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương mới ban hành và đi ngay vào thực hiện là một quy định kịp thời, đúng lúc, hợp lòng dân. Đó cũng là minh chứng cho việc Đảng ta, dân ta nguyện xứng đáng với Bác nhiều hơn nữa./.

 

GS.TS Hoàng Chí Bảo

Chuyên gia cao cấp, nguyên ủy viên Hội đồng Lý luận Trung ương

Các tin khác

Bế mạc kỳ họp thứ 10 HĐND thành phố khóa 15 Thông qua nhiều nghị quyết quan trọng, tác động trực tiếp đến đời sống người dânPhát triển dịch vụ logistics tại Hải Phòng: Hướng tới trung tâm logistics tầm cỡ quốc gia, quốc tếKhai mạc trọng thể kỳ họp thứ 10, HĐND thành phố khóa 15Hội nghị cán bộ thành phố: Quán triệt, triển khai nhiều văn bản quan trọng của trung ương và thành phốHội nghị Thành uỷ lần thứ 20: Tập trung khắc phục những hạn chế, điểm nghẽn, phấn đấu hoàn thành vượt mức, toàn diện chỉ tiêu, nhiệm vụ năm 2019Hội nghị Ban Thường vụ Thành ủy: Phấn đấu hoàn thành toàn diện, vượt mức các chỉ tiêu, nhiệm vụ năm 2019 và Nghị quyết Đại hội 15 Đảng bộ thành phốĐấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là vấn đề có tính quy luậtChính phủ họp thường kỳ trực tuyến tháng 6: Kinh tế - xã hội cả nước chuyển biến tích cựcĐề cương tuyên truyền 50 năm thực hiện Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí MinhTập trung thực hiện các giải pháp, hoàn thành các chỉ tiêu kế hoạch năm 2019 ở mức cao nhất

Đơn vị trực thuộc

Đảng bộ Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hải Phòng
Chi bộ Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội chi nhánh Hải Phòng
Chi bộ Công ty TNHH Thanh Huyền
Đảng bộ Công ty CP Vận tải Xăng dầu VIPCO
Chi bộ Công ty In báo Hải Phòng
Đảng bộ Công ty CP Phục vụ Mai táng
Đảng bộ Công ty CP Đầu tư Xây lắp Điện Hải Phòng
Đảng bộ Công ty CP Hàng Kênh
Chi bộ Công ty CP Thép Việt Nhật
Đảng bộ Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam chi nhánh Hải Phòng
Đảng bộ Công ty TNHH MTV Thủy sản Hạ Long
Chi bộ Công ty TNHH Thương mại Mê Linh
Chi bộ Công ty TNHH MTV Đầu tư và Phát triển HPI
Đảng bộ Công ty CP Điện Chiếu sáng Hải Phòng
Chi bộ Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Hiệp Long
Đảng bộ Công ty CP Công trình đô thị Hải Phòng
Chi bộ Công ty CP Công trình Giao thông Hải Phòng
Đảng bộ Công ty CP Cơ khí và Xây dựng Công trình
Chi bộ Chi nhánh Công ty CP Giám định và Khử trùng FCC Hải Phòng
Chi bộ Công ty Liên doanh Hữu hạn Hải Thành
Chi bộ Ngân hàng Phát triển thành phố Hồ Chí Minh (HD Bank)
Chi bộ Công ty CP Đầu tư và Quản lý tài sản Á Châu
Đảng bộ Công ty TNHH Thương mại VIC
Đảng bộ Công ty CP Bến xe Hải Phòng
Back to top